Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

CONGO AAN DE IJZER

Congo aan de IJzer

Pierre M’Bimba, soldaat 2de klasse

2de Compagnie, 2de Bataljon, 5de Linieregiment,

Tekst: P.De Vuyst

congo aan de ijzer

Pierre M’Bimba, tweede van rechts.  Foto genomen te Georgsmarienhütte (bij Osnabrück, Nedersaksen, Duitsland) op 12 september 1915.

Mevrouw Griet Brosens schreef een indringend en gedetailleerd werk over de deelname van Congolese soldaten aan de “Groote Oorlog” in België (1).  Haar studie leert ons dat er 32 Congolese soldaten deel uitmaakten van het Belgisch leger in de Eerste Wereldoorlog.   Allen waren aanwezig in België toen de oorlog uitbrak.

Eén van die soldaten was dhr.Pierre M’Bimba (°1889, Waka, Congo).  Op 20 september 1914 ging hij over van het 5de  vrijwilligerskorps naar het 5de Linieregiment.  Te Ramskapelle aan de IJzer werd hij, in volle IJzerslag, krijgsgevangen genomen.

Pierre M’Bimba van het 5de Linie werd als krijgsgevangene naar een groot “Lager” (of kamp) bij Münster gestuurd (ook wel Münsterlager genoemd).  Later werd hij naar Göttingen en Hameln overgebracht (Hannover).   Het krijgsgevangenkamp Münsterlager lag een vijftal kilometer buiten de stad Münster (tevens in Hannover).  Een veertigtal kilometer verderop lag het werkkamp van Georgsmarienhütte.  Pierre werkte hier een tijd in wat naar alle waarschijnlijkheid een staalverwerkingsfabriek was.  

Voor de Duitse publieke opinie betekende het vechten tegen gekleurde koloniale buitenlandse troepen een schande.   Zij werden afgeschilderd als een onwaardige tegenstander.  Deze krijgsgevangenen werden op hun doortochten door Duitsland vaak aan de lokale bevolking en pers opgediend als een “attractie”. 

Bovenstaande fotokaart werd verstuurd als “Kriegsgefangenensendung” met afstempeling “Münster (Lager)” op datum van 24 september 1915.  Soldaat Henri Crucifix schreef deze kaart aan zijn vader woonachtig te Warêt-l’Evêque (Héron, provincie Luik).  Vooraan op de kaart schrijft Henri:

“Les Amis Réunis

Georgs Marien Hutte

le 12 7bre 1915”

 

Pierre en Henri zullen de oorlog overleven.   Pierre keerde terug naar Charleroi en leidde de “Union Congolaise” in zijn woonplaats.

De aanwezigheid van gekleurde soldaten was niet vreemd aan de vooroordelen en het racisme van voor de oorlog van 1914.  Tijdens de oorlog, verdampte dit voor een stuk en maakten deze soldaten deel uit van het Belgische leger.   Na de oorlog zou er opnieuw een spanningsveld ontstaan,  ook in ons land, mede door naoorlogse racistische en hoofdzakelijk Duitse propaganda.    

Misschien was het poseren met een “boek” in de hand voor Pierre een gelegenheid om aan te tonen dat hij geen onbeschaafde wilde was maar evengoed een ontwikkelde geletterde mens in dit voor hem vreemde verre land.

(1)  Brosens, Griet, Congo aan den Yser.  De 32 Congolese soldaten van het Belgisch leger in de Eerste Wereldoorlog.  Manteau, Antwerpen, 2013.

gsgevangen gemaakt door Duitse troepen op 26 oktober 1914.

 

congo aan de ijzer

Opmerkelijke postkaart uit  de “Guerre Européenne” van 1914.  Belgische soldaten nemen hun tijd om iets te eten.  De fotograaf is iets opgevallen.  Centraal vooraan een Congolees soldaat in het Belgisch leger, een infanterist, een “lignard”.  De Congolees heeft een vuurkorf om zich te warmen.  Achteraan zit een soldaat met het cijfer twee vooraan op de muts wat wijst op het tweede linieregiment.  Drukkerij J.Bouveret uit Le Mans drukte nog een aantal dergelijke postkaarten, uit de periode van voor de val van Antwerpen (10 oktober 1914).  

Dankwoord

Dhr.Ruben De Vuyst

Afbeeldingen

Fotokaart Georgsmarienhütte: verzameling P.De Vuyst

Postkaart “Guerre Européenne 1914.  Un coin de Bivouac chez les Alliés” (Imprimerie et Editeur J.Bouveret – Le Mans): verzameling P.De Vuyst

Bibliografie

  • Brosens, Griet, Congo aan den Yser.  De 32 Congolese soldaten van het Belgisch leger in de Eerste Wereldoorlog.  Manteau, Antwerpen, 2013.
  • Sl, Oeuvre d’Assistance aux Prisonniers Belges en Allemagne, Rapport présenté à l’Assemblée Générale du 9 Décembre 1916.   Imprimerie Berger-Levrault, Paris, 1917.