Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

Een Dudzelenaar bij het 3de Regiment Lansiers

 

Lansier Bogaert, een held uit Dudzele
1914
 
Opgesteld door P.De Vuyst
 

1914. Belgische cavalerie (lansiers) voert in een geromantiseerde tekening een aanval uit op Duitse infanteristen.
 

Een land heeft nood aan helden in tijden van crisis
 
De meesten onder ons herinneren zich de ridders van de lucht. Namen als Jan Olieslagers en Willy Coppens zullen misschien een belletje doen rinkelen. Maar die namen ontstonden pas nadat de vliegtuigen meer en meer aanzien kregen en dit was niet zo in het begin van de Grote Oorlog. In 1914 werden de helden nog steeds gezocht onder de ruiters, de cavaleristen die met het blanke zwaard en spies chargeerden door de velden.
 
Eén van die “Bekende Vlamingen” werd toen niemand minder dan Dudzelenaar Bogaert. Z’n wedervaren werden dan ook beschreven in toenmalige kranten en zelfs in boeken; het boek van Jozef Vincx over “De Slag bij Orsmaal-Gussenhoven” en het prachtige oorlogsrelaas van pastoor Denys uit Klerken “Uitgedreven”. Het eerst boek werd in 1920 uitgebracht, het tweede in 1922. Beiden boeken kwamen bij uitgeverij L.Opdebeek te Antwerpen van de persen.
Internationaal wordt Bogaert vermeld in een oorlogsboek uitgegeven door “The Daily Telegraph” in 1914, in volle oorlogstijd.
 
De lansier Omer Bogaert zou nationale en internationale roem verwerven.

                    
 
 

Pastoor Denys van Klerken zegt kort het volgende:
“Op maandag 5 oktober (1914) rijden twaalf Belgische ruiters, waaronder graaf d’Oultremont, door Klerken, op verkenning door onze streken. De gekende schutter, de lansier Bogaert, klimt zelfs op onze klokkentoren om onze streek af te spieden.”
 
De Dudzeelse familie Bogaert
 
Vader Leopold Bogaert was een geboren Dudzelenaar. De moeder van Leopold was Theresia De Lannoye. Vader Jacobus zou vroeg sterven op 3 januari 1879. Leopold was toen 17 jaar oud.
 
Leopold huwde met Leonie Maria Vandenbroucke op 25 augustus 1891. Leonie was geboren te Uitkerke maar het gezin was woonachtig te Dudzele. Vader Constantijn was er koopman en moeder Rosalie Gielis winkelierster.
 
Leopold en Leonie hadden samen negen kinderen; Martha (°4 september 1901), Maria (°29 september 1896), Omer (°28 mei 1892), Walter (°24 augustus 1893), Robrecht (°13 juni 1895), Joseph (°16 april 1898), Alphons (°7 juni 1899) en Abel (° 6 april 1908). Eén kindje werd overleden aangegeven (zonder naam) op 21 januari 1903. Van zus Maria weten we dat ze in Dudzele woonde en uiteindelijk in 1986 is komen te sterven.
 
Jozef De Vuyst en Karel Bogaert
 
In 1936 werd schoenmaker Jozef De Vuyst uit de Kerkstraat, nummer 3, de nieuwe bevelhebber of commandant van het vrijwillige gewapende brandweerkorps te Dudzele. De pompiers maakten toen deel uit van de burgerwacht en dienden bij branden de bezittingen van de getroffenen te behoeden voor diefstal. De meeste leden van het brandweerkorps waren om die reden oudstrijders of vuurkruisers. M’n grootvader Jozef is meester Karel Bogaert opgevolgd als commandant nadat hij jarenlang had gediend als tweede in rang. Samen met Karel was hij geregeld naar Torhout getrokken om vergaderingen en lessen bij te wonen. In Torhout had men toen immers een befaamde brandweerschool.
 
De onderwijzer Leopold Bogaert
 
Onderpastoor Amaat Vyncke ijverde in een lang verleden voor een vrije meisjesschool nadat de liberale regering op 21 januari 1879 een schoolwet hadden gestemd waardoor gewijde geschiedenis en catechismus geen verplichte vakken meer waren in de gemeentescholen. Op 2 oktober 1879 opende de vrije St.-Gregoriusschool (meisjes) van Dudzele zijn deuren in de Kerkstraat. Op 30 oktober volgde de vrije St.-Lenaartschool (jongens).  Koster Hendrik Scherpereel had de leiding en werd geholpen door de jonge hulponderwijzer Leopold Bogaert (°14 augustus 1861 / + 7 mei 1929). In 1884 werd de schoolwet terug ongedaan gemaakt. De vrije St.-Lenaartschool werd stopgezet en dhr.Hendrik Scherpereel werd in 1885 hoofdonderwijzer in de gemeentelijke jongensschool. Hendrik werd er op 31 oktober 1890 opgevolgd door Leopold Bogaert. Leopold woonde in de onderwijzerswoning aan de school zelf langs de Damsesteenweg. In 1925 wordt Leopold op zijn beurt opgevolgd door A.Hemschoote. Leopold heeft tevens actief, als bestuurder, het Dudzeels muziek geleid van 1882 tot 1910.

            

 

Lansier Bogaert was een zoon van Leopold Bogaert. Karel was z’n oom. Onze Dudzeelse lansier maakte in 1914 deel uit van het Brugse 3de Regiment Lansiers en toen werd het oorlog.
 
Het Brugse 3de Regiment Lansiers (kazerne Langestraat) en de oorlog in 1914
 
Na de Duitse inval had het Belgisch veldleger zich teruggetrokken achter de rivier de Grote Gete. De meer ten oosten gelegen Kleine Gete werd verdedigd door enkele eenheden van de cavalerie en cyclisten.
 
Het Brugse lansierregiment deed zich, van 4 tot 9 augustus 1914, opmerken door vinnige verkenningstochten. Opdrachten die onophoudelijk de vlakten van de Gete doorkruisten. De cavaleristen zochten er inlichtingen en namen er gevangenen.
 
In Orsmaal-Gussenhoven werden de bruggen verdedigd door eenheden van het Brugse 3de Regiment Lansiers. Kapitein-Commandant Knapen voerde het bevel over de eenheid aan de brug van de Getestraat. De verdedigers van de brug op de Grote Steenweg stonden onder bevel van Luitenant Graaf van der Burch.
 
Uiteindelijk moesten de Belgen wijken onder de Duitse druk. De slag van Orsmaal-Gussenhoven van 10 augustus 1914 was het eerste wapenfeit van een ontmoeting van het Belgisch leger met de vijand in vlak veld.
 
Benevens een opmerkelijke vertraging onderging de vijand er bloedige verliezen, doch het regiment zelf liet op het terrein 29 doden (waaronder 3 officieren) en 24 gekwetsten (waaronder 2 foeriers). De vijand liet 75 doden achter. Dudzelenaar Omer Bogaert nam deel aan deze gevechten en andere….
 
“’t Getrouwe Maldeghem”
 
Daar de verovering van het noorden van West-Vlaanderen pas later gebeurde in 1914, bracht de lokale pers ondertussen, in de periode augustus en september, in het onbezette gebied, gretig verslag uit aan onze bevolking over de oorlog en de activiteiten van de Belgische troepen.    Zo ook in het krantje “’t Getrouwe Maldeghem” van 23 augustus 1914:
 
“Dudzeele. — Over lansier Bogaert van het 3e Lansiers in garnizoen te Brugge wordt veel gesproken. Verleden week na een patroelje Ulanen weggemaaid te hebben nam hij hun officier gevangen. Deze gaf hem zijn visitekaartje af:
 
Harald Freiherr von Czettritz und Neuhaus
Fahnenjunker im Ulanen-Regiment
Kaiser Alexander II von Rusland
(1. Brandenburg) N° 3
Dat is niet weinig, he ?”

 
Ruiters als ridders onder elkaar.

 
                     

 


 


Omer was de oudste zoon van het gezin Leopold en Leonie. Hij had z’n kindertijd in Dudzele doorgebracht en school gelopen bij z’n vader in de jongensschool langs de Damsesteenweg.
 
Gedurende de ganse oorlog zou Omer dienen bij Brugse regimenten; eerst bij het 3de regiment lansiers, later bij beide Brugse Berenregimenten (het 4de en  24ste Linieregiment). Het nummer op zijn identificatieplaatje was 124889. Omer eindigde de oorlog met acht frontstrepen; het maximum.
Op 1 augustus 1914 was hij present in de kazerne in de Langestraat. Op 16 september 1919 zou Omer z’n oorlog eindigen. Inclusief z’ diensttijd was hij zeven jaar militair geweest. Op 13 augustus 1914 werd hij gekwetst en zou pas op 20 september 1914 terug verschijnen op het front. Nog tweemaal zou hij gekwetst worden op het front; op 26 december 1915 en een laatste maal op 28 september 1918. Omer eindigde z’n frontervaringen als groot oorlogsinvalide. 

 
 
 
 
 

Bovenstaande vrij flamboyante en avontuurlijkepose van Omer verscheen op pagina 57 in het Guldenboek der Vuurkaart van 1935-36, in het hoofdstuk over het 3de Lansiers.  Omer huwde op 02 april 1921 te Antwerpen.Z’n echtgenote Steens Jeanne Victorina werd geboren op 21 oktober 1896 te Halle.
Samen zouden zij twee zonen krijgen:
Bogaert Abel Paul
° Blankenberge, 06/10/1922
+ Dudzele, 04/01/1923
Bogaert Paul Jacques
° Blankenberge, 13/06/1926
De familie Bogaert-Steens was in de periode 1920-1930 aanwezig in de Langestraat 2, 8370 Blankenberge. Jeanne Steens is ingeschreven als huisvrouw, Omer Bogaert als “rekenplichtige onderde commissie” waarmee waarschijnlijk bedoeld werd dat hij leefde van een toelage van het armbestuur.
Omer Bogaert was sinds 01/06/1922 in Blankenberge gedomicilieerd. Voordien woonde hij in de Haantjesleistraat 63 in Antwerpen.
In de geboorteakte van Paul Jacques Bogaert(° 1926) staat dat deze familie woonde in de Van Mullemstraat 14, 8370 Blankenberge. Idem voor de telling 1930-1940. Het beroep van Omer Bogaert was adjunkt politiecommissaris.
Ook in de telling van 1930-1940 staat hij ingeschreven
als adjunkt-politiecommissaris.
Volgens de telling van 1930-1940 zijn Jeanne Steens en Paul Jacques Bogaert in 1938 naar Sint-Joost-Ten-Node (Brussel) verhuisd. Het is onduidelijk wat er dan met Omer Bogaert isgebeurd. In 1938 werd hij uit de bevolkingsregisters van Blankenberge geschrapt (ambtshalve schrapping door het college). In 1939 en 1941 is hij naar Theux (nabij Luik) vertrokken, maar in 1940 heeft hij nog zijn eenzelvigheidskaart in het stadhuis van Blankenberge afgegeven.
Op militaire documenten vinden we dat Omer, in 1951, woonachtig was in Sint-Joost-ten-Node.
 
Dudzele
 
In de oude “knechteschole” van meester Leopold ging in de laatste klas, boven het zwarte bord, een houten kader met daarin een huldebetuiging aan de gesneuvelde jongens van het dorp:
 
Dankbare Hulde der Gemeente Dudzeele
Aan de Nagedachtenis harer
HELDHAFTIGE ZONEN Gesneuveld voor het Vaderland in den oorlog van 4 Oogst 1914 tot                11 November 1918.
 

Vader Leopold had als onderwijzer alle gesneuvelde Dudzeelse jongens lesgegeven in z’n school langs de Damsesteenweg. Als “meester” was het nu zijn taak geworden om hun herinnering levendig te houden en om hen en hun offer nooit te laten vergeten.Onderaan het kader heeft, naar alle waarschijnlijkheid, hoofdonderwijzer Leopold ook volgende tekst laten toevoegen om alle kinderen, die in de klassen zouden passeren, het volgende te laten lezen:
Kinderen, vergeet nooit dat deze helden voor U hun
bloed hebben vergoten! Weest evenals zij, God en
Kerk, Koning en Vaderland getrouw.

Leopold wist hoe het was om als ouder een kind in de oorlog te hebben. Het kader wordt heden zorgvuldig bewaard in ons Dudzeels museum “De Groene Tente”. Een zucht beladen verleden. Leopold zou sterven in 1929.
 
Besluit
 
Dudzele heeft in meer dan één zin diepe sporen
nagelaten in het toenmalige bewustzijn van Vlaanderen
en zelfs ver daarbuiten. Sporen die heden bijna volledig zijn uitgewist. Naast de bekende spion Gustaaf Mus liepen de verhalen van lansier Omer Bogaert als een rode draad doorheen krantenartikels en boeken. De stoere verhalen van deze koene ruiter brachten in Vlaanderen wat trots en hoop in moeilijke tijden. In en buiten Vlaanderen werden zijn daden geromantiseerde heldenverhalen, vaak opgeklopt door oorlogsreporters, met een publiek hongerig naar steeds meer nieuws over die grote oorlog in het oude Europa.Dudzele neemt opnieuw een opmerkelijke plaats in de geschiedschrijving. Weinig gemeenten hadden een bekende militair in hun gemeenschap of bevolking, Dudzele had er twee!
Bovenstaande tekst beoogde enkel de rol van lansier Omer Bogaert, als geboren en getogen Dudzelenaar, tijdens de Eerste Wereldoorlog, te vertellen. Hij is in 1914 vertrokken uit Dudzele en na het einde van de oorlog ook als Dudzelenaar teruggekeerd naar z’n geboortedorp met z’n ouderlijke thuis langs de Damsesteenweg. Kort na de oorlog is Omer verhuisd naar Blankenberge. De rol die Omer gespeeld heeft tijdens de Tweede Wereldoorlog, als oorlogs-politiecommissaris in deze stad, is een compleet ander verhaal en behoorde niet  tot de doelstellingen van deze tekst.
Bronnen
-Vincx, (J). Hagelandse Geschied- en Heemkundige Kring (www.oostbrabant.org), uittreksel uit het boek De Slag
bij Orsmaal-Gussenhove., L.Opdebeek, Antwerpen, 1920.                                 
-D  Declerck (P). ’t Is Oorlog, mijnheer pastoor.
Bewerking
  door P.Declerck (Pastoor Denys, Uitgedreven).                             -De Klaproos,   Brugge,2001.                                                                                                                   
-Danneels Karel en Pol. Koninklijke Harmonie Poldergalm. Honderd jaar jong. Drukkerij Scherpereel, 1977.
-Danneels (P) en Ballegeer (J). Dudzele in oude prentkaarten.  
    Europese Bibliotheek, Zaltbommel, Nederland, 1981.
-Snauwaert, Eric, 1888-1988. Van Gregoriusschool tot de Lenaard. 100 jaar Eerwaarde Zusters van Liefde te  Dudzele. Uitgegeven door het Oudercomité van de Lenaard, Dudzele, 1988.
-Coornaert, (M). Dudzele en Sint-Lenaart. De vrienden van het   Ambacht Dudzele, 1985.
-Kennedy, (J.F). The Campaign round Liege.
Hodder and Stoughton, London, New York, Toronto, 1914.
-Website: www.zwinstreek.eu
-Krant “t Getrouwe Maldeghem” van 23 aug. 1914
-Website Marc Verlinden: www.tenboome.webruimtehosting.net/guldenboek/
guldenboekprojecttotaal/

Dankwoord
Dhr.Raymond De Vuyst (Dudzele)
Dhr.Xavier VanTilborg (Adjudant, Evere)
Dhr.Hans Strubbe (Heemkring Dudzele vzw)
Dhr.Jan Langbeen (Sint-Jozef)
Dhr.Pieter Deschoolmeester (Stadhuis Blankenberge)
Dhr.Martin Van Acker (NSB Dudzele)
Dhr.Luc Vantorre (Dudzele)
Dhr.Etienne Van Audenaerde (Blankenberge)
Met dank aan oude familieverhalen.