Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

Het Heilig Hart

 Heilig Hart van Jezus

Dudzele, 1914 -1918

Tekst: P.De Vuyst

Opgesteld door P.De Vuyst

11 November

Deze dag is voor ons dorp nooit een gewone dag geweest. Dit door een aantal redenen, maar in hoofdzaak omwille van het herdenken van de militaire oorlogsslachtoffers (of de gesneuvelden) en de Dudzeelse burgerlijke oorlogsslachtoffers van beide wereldoorlogen.

Onze soldaten, weggevoerden en andere slachtoffers hoopten telkens na de oorlog dat hun offers, hun lijden, niet voor niets zou geweest zijn.

Hun oorlogen hebben er toe geleid dat wij regelmatig samenkomen in de kerk en aan de kapel. Door het samenkomen kunnen we voorzichtig zeggen dat hun offer inderdaad niet helemaal voor niets is geweest. Het heeft ons samengebracht. Het is door terugkerende herdenkingen dat er een traditie en een structuur gecreëerd wordt in ons dorp.

De herdenkingskapel en de

Nationale Strijders Bond Dudzele

Nog voor het ondertekenen van het "Vredesverdrag van Versailles" op 28 juni 1919, drong de Belgische regering erop aan om in elke gemeente een "Vrijheidsboom" te planten en in te huldigen. Zo werd in ons dorp een dennenboom geplant op de dorpsplaats. Deze boom gedijde echter niet in de zware poldergrond en heeft het geen twee jaar volgehouden. Een nieuwe boom werd niet geplant omdat men ondertussen het plan had opgevat om een kapel te bouwen.

De kapel en de vereniging NSB Dudzele zijn zeer nauw met elkaar verbonden. De keuze voor de plaatsing van een herdenkingskapel, in 1919, was niet evident en een veel duurdere keuze dan het hebben van een standbeeld of herdenkingsplaat (het project was zesmaal duurder dan een beeldhouwwerk). De keuze voor een kapel was een opmerkelijke en gewaagde keuze maar het maakte dat ons dorp over een unieke herdenkingsplaats kwam te beschikken in vergelijking met andere gemeenten.

Met de kapel zou men de oorlogsslachtoffers herdenken, de strijders danken en de vrede huldigen. Maar bovenal werd het een gedeelde beslissing van gemeenteraad, oudstrijders en plaatselijke geestelijkheid. Dudzele had een zware tol betaald; diegenen die sneuvelden behoorden allemaal tot een jonge, sterke, uitgelezen generatie met een grote toekomst maar die werd gesmoord in bloed.

Toen de gebroeders Frans en Alfons Monbaliu het idee hadden geopperd van een kapel werd hierover grondig nagedacht door vernoemde partijen. Uiteindelijk kon men zich vinden in een kapel waar men de Heer kon danken voor de bekomen vrede en overwinning, de behouden thuiskomst van de overlevenden, waar men ook kon bidden en offeren voor de gesneuvelden, en de slachtoffers. In de kapel zou men drie motieven laten gelden. De "Dankbaarheid" door de spreuk "Hulde aan onze gesneuvelden", de "Herdenking" door de namen van de gevallenen en de datum van hun overlijden in gulden letters op twee marmeren platen te zetten (deze platen werden in de muur gemetst). Met daaronder aan elke zijde een kader met telkens hun naam en foto. Het derde motief de "Vrede" door een altaar, bekroond met het Heilig Hart van Jezus, met open armen en met volgende spreuk in de mozaïekvloer: "H.Hart van Jezus, bescherm België".

De kapel was klaar in het voorjaar van 1920 en werd tijdens een dagenlang feest, met een opmerkelijke luistervolle stoet plechtig ingewijd op 6 juni. De kapel werd de "Gedenkkapel" gedoopt.

Daarnaast betekent het onderhoud van een kapel een terugkerende kost. Om goed voor de kapel te kunnen zorgen, werd het Komiteit van de Kapel der Gesneuvelden opgericht. De kapel was duur in onderhoud; schilderen, vernissen, koper kuisen, kuisen en dergelijke meer.

In 1923 werd door het Komiteit beslist om naast de kapel een ereperk aan te leggen. Deze begraafplaats werd "Het Ereperk" genoemd. Een opvallende stap was de beslissing om de zerkjes uniform te maken, in vorm en kleur en dit om de eenheid onder de soldaten te onderstrepen. Het ereperk werd één gemaakt met de kapel die symbool staat voor de gesneuvelden. Met andere woorden alle soldaten finaal samen verbonden in de dood.

In het prille begin was mevr.Marie De Haene voorzitster van het Komiteit. In 1933 werd deze taak overgenomen door dhr.Valentin Van Audenaerde. In 1975 werd het Komiteit opgeheven en de kas ging over in deze van NSB Dudzele. Hierdoor verkreeg de NSB, opgericht in 1920, de belangrijke opdracht tot verdere zorg over de unieke kapel met bijhorend ereperk.

Wij kunnen hier niet voorbijgaan zonder een woord van dank te richten aan volgende mensen; dr.De Haene, actief betrokken in het dorpsleven, stond aan de wieg van het NSB Dudzele, Valentin Van Audenaerde (voorzitter), Jozef Maenhoudt (voorzitter), René Devolder (voorzitter), André Proot (voorzitter), Martin Van Acker (voorzitter).

Dankzij de kapel hebben NSB Dudzele en de Dudzeelse inwoners hun gesneuvelden decennia lang kunnen huldigen en herdenken.

 

Het Heilig Hart

De oorsprong van deze keuze is terug te vinden aan front tijdens de Eerste Wereldoorlog. In de zomer van 1915 verboden de Franse autoriteiten om nog langer emblemen op de Franse vlag of driekleur te dragen of te bevestigen. Als gevolg hiervan startte er een katholieke campagne om het embleem van het Heilig Hart toe te laten op de nationale vlag (het Heilig Hart was het embleem geweest van de katholieke weerstand in de Vendée tijdens de revolutie van 1793).

Op deze manier werd het Heilig Hart opnieuw een symbool van een strijd om het geloof een belangrijker plaats te geven in het sociale weefsel thuis en aan het front. Bovendien werd het Heilig Hart onder de geallieerde legers, waaronder Belgische troepen, een aanvaard symbool voor een gerechtvaardigde strijd in de naam van God. Terzelfdertijd werd het Heilig Hart een teken van hoop.

Het Belgische leger teruggedrongen in een laatste stukje onbezet België in de Westhoek en sterk aanwezig in Noord-Frankrijk nam het Heilig Hart als symbool van goddelijke bescherming onmiddellijk over, dit zowel onder de soldaten als bij officieren. De frontsoldaten aan de IJzer waren immers overwegend katholiek.

Na de oorlog kiezen onze teruggekeerde soldaten dan ook zonder twijfelen, en uit dankbaarheid, voor een kapel onder de bescherming van het Heilig Hart van Jezus. De Beschermer van alle militairen. Van Hij die ook z’n leven gaf voor het grotere doel.

 

Het Heilig Hart van Jezus.
Een typerende Franse oorlogskaart tegen het secularisme.

 

 

Afbeeldingen: collectie P.De Vuyst en M.Van Acker
Tekst: Paul De Vuyst
Bron:
Brochure "Gott mit Uns, De nood om te geloven".
Tentoonstelling IJzertorenmuseum
Louis Monbaliu, 4 Eeuwen Monbaliu’s vanuit
 "Dudzele bekeken" (met dank aan Frank Monballiu